ابن عربی: اهل بیت غیر معصوم اما عمر معصوم است!

علیرغم آن که ابن عربی سنی ای متعصب است و از یک جهت نیز به دلیل پلورالیسم شدیدعرفانی او، باید او را فردی لامذهب و یا همه مذهب قلمداد کرد، کسانی اصرار دارند تااز وی چهره ای شیعی بسازند و البته دلیل این اصرار بر شیعه بودن ابن عربی بدتر ازاصل مساله است، چرا که این عده سخت مجذوب عرفان وحدت وجودی ابن عربی بوده و ازهمین رو می خواهند برای تسهیل در اخذ مبانی عرفانی ابن عربی، وی را شیعه جلوه دادهتا در پاسخ به این سئوال که چگونه یک مخالف اهل بیت علیهم السلام می تواند منشأمطالب عالی عرفانی شود، پاسخی داشته باشند. اما همین طور که گفتیم این دلیل بدتراز مساله شیعه نشان دادن ابن عربی است چرا که نظریه وحدت وجود در تعارض با برهان وقران و آموزه های توحیدی اهل بیت علیهم السلام است و قائل به وحدت وجود در واقععقیده خود را در باب توحید و معرفت الله تخریب کرده است و شیعه بودن ابن عربی ذرهای از بطلان این نظریه نمی کاهد.

بااین حال در اینجا به مطلبی از ابن عربی در مورد اهل بیت علیهم السلام اشاره میکنیم که تقابل او را با تفکر و مبانی شیعه به وضوح نشان می دهد. ابن عربی در تفسیرآیه تطهیر که بر اساس تشیع مختص به پنج تن آل عبا علیهم السلام و امامان معصوم ازفرزندان امام حسین علیهم السلام می باشد و بیانگر عصمت آنان از هر گونه گناه و خطا است، از یک سو معنای آل را وسیعگرفته و آن را شامل همه فرزندان حضرت زهراء علیها السلام و همه خویشاوندان پیامبرصلی الله علیه و آله و سلم و نیز علما و صالحان و مومنان  می داند و از دیگر سو ارتکاب حتی گناهان کبیره ازاهل بیت از نظر او ممکن و محتمل است!  

ویدر باره معنای آل می گوید:      

« آلالرجل در لغت عرب، نزدیکان و خواص او هستند. و خواص انبیا و آل ایشان صالحان، علماو مؤمنان هستند.»[1] 

ابنعربی می افزاید: «پس تخیل نکنید که آل محمد (ص) هماناهل بیت و خواص ایشان هستند، نزد عرب این گونه نیست. وقتی خداوند می فرماید: « أدخلواآل فرعون»، اراده خاصّان او را می کند.»[2]

ابنعربی درباره عصمت اهل بیت علیهم السلام و آیه تطهیر می گوید:

 « شریف ها [اصیل ها، فرزندان رسول الله صلی اللهعلیه و آله]، همه فرزندان فاطمه و هرکه از اهل بیت باشد مانند سلمان فارسی، همگی تاروز قیامت شامل غفران این آیه می شوند. این افراد از طرف پروردگار جزء پاکان هستندو به واسطه شرافت پیامبر و عنایت خداوند به او، مورد عنایت خدا قرار می گیرند. حکماین شرافت برای اهل بیت فقط در آخرت می باشد که مورد بخشش الهی واقع می شوند. و امادر دنیا هرکاری از ایشان سر بزند حدّ برایشان جاری می گردد، مانند کسی که زنا می کندیا دزدی یا شرب خمر و حد بر او جاری می شود و توبه می کند و مغفرت خداوند شامل او میشود، همان طور که ایشان را توبیخ و مذمت نمی کند. سزاوار است که هر مسلمان مؤمن بهخدا و آنچه خدا نازل کرده، توسط خداوند و به وسیله آیه «لیذهب عنکم الرجس...» تصدیقشود. و باید در همه آنچه که از اهل بیت صادر شده معتقد باشد که: خداوند به خاطر آیهاز ایشان درگذشته است، پس نباید هیچ مسلمانی ایشان [اهل بیت] را مذمت کند...»[3]

این عقیده ابن عربیدر باره عدم عصمت اهل بیت علیهم السلام  واحتمال ارتکاب گناه کبیره توسط آنان در حالی است که او عمر بن خطاب را معصوم میداند و معتقد است پیامبر بر عصمت او تصریح کرده است. وی در فتوحات می نویسد:

 «یکی از اقطاب این مقام [مقام محدَّث بودن ومورد خطاب و مکالمه خدا قرار گرفتن] عمر بن خطاب و دیگری احمد بن حنبل است و بدینجهت پیامبر صلی الله علیه و آله در باره نیروی خدادادی عمر فرمود:ای عمر! ملاقات نکرد شیطان تو را در راهیمگر آنکه راه خود را تغییر داده و طریق دیگری را پیش گرفت. این سخن پیامبر گواه بر عصمت عمر است زیرا پیامبرِمعصوم، شهادت (بر عصمت او) داده است. پس عمر به نص پیامبر جز در مسیر حق گام نمی گذارد و  در راه حق از سرزنش هیچ سرزنش کننده ای باکیندارد.»[4]

[4] . فتوحاتمکیه ج 1، ص 200